Türk bilim adamlarınca Moğolistan'da ortaya çıkarılan Bilge Kağan'ın hazinesindeki 2 bin 800 gümüş ve altın eşya, 1300 yıl öncesinin Türk sanat ve kültür hayatına ışık tutacak.

Devlet Bakanı Abdulhaluk Mehmet Çay, Moğolistan'da yürütülen 'Türk Anıtları Projesi' kapsamında çıkarılan ve Bilge Kağan'a ait olduğu düşünülen kıymetli eserlerden oluşan toplu hazineyi tanıttı. Çay, Türk İşbirliği ve Kalkınma Dairesi Başkanlığı'nda (TİKA) düzenlediği basın toplantısında, 'Bilge Kağan Hazinesi'ne ilişkin bilgi verdi. Projenin 1995'te 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in Moğolistan'a yaptığı resmi ziyaretin ardından hayata geçirildiğini hatırlatan Çay, son 2 yılda çalışmaların hız kazandığını ifade etti.

Çalışmalar sürecek

Çay, projede 35 Türk ve 11 Moğol bilim adamından oluşan 46 kişilik bilim heyetinin görev aldığını vurgulayarak, çalışmalar hakkında şu bilgileri verdi: "Bölgenin coğrafi koşulları sebebiyle özellikle kış ayının erken gelmesi ve uzun sürmesi, kazıların genellikle temmuz ve ağustos ayına sirayet etmesine sebebiyet verdi. O bakımdan, kazılarımızı mecburen bu 2 ay içerisinde yapmak zorundaydık. Bilge Kağan ve Kültigin Anıtı'nın bulunduğu bölgede 9 tane daha anonim mezar vardır. Bu anonim mezarların ancak birisinde kazı yapabildik. Tonyukuk'un mezarının bulunduğu bölgede ise 1 tane anonim mezar vardır. Baklava dilimi şeklindeki mezar taşlarının olduğu bu bölgede inşaallah gelecek sene de kazıya devam edilecektir. Bilge Kağan ve Kültigin anıtlarındaki kazılarda önceliği Bilge Kağan'a verdik. Bu, gelecek sene bitecektir ve Kültigin'e başlanacaktır. Bilge Kağan'ın parçalanmış olan üç parçalı kitabesi kazı ekibimiz tarafından birleştirilmiştir ve 735 tarihinde dikilen bu anıtı bu sene itibarıyla tekrar diktik ve açılışını yaptık."

1 Ağustos 2001'de başlayan kazılarda ortaya çıkarılan 2 bin 800 civarında gümüş ve altın parça eşyanın bir sandık içinde bulunduğunu kaydeden Çay, "Bugün Moğolistan'dan gelen bilgi, bunların tamamının 4 bin parça olduğu şeklindedir, çalışmalarımız halen devam ediyor." dedi.

Devlet Bakanı Çay, eserlerin Moğolistan topraklarında bulunduğu için bu ülkenin müzelerinde sergileneceğini kaydetti. Eserlerin belli bir süre için Türkiye'ye getirilip sergilenebileceğini belirten Çay, ancak eserlerin büyük çoğunluğunun 'taşınamayacak kadar büyük ve ağır' olduğunu, bu yüzden Türkiye'ye getirilmesinin imkansız olduğunu bildirdi. Çay, envanter çalışmalarının sürdürüldüğünü ifade ederek, "Envanter çıkarıldıktan sonra küçük parçaların hepsi belli bir süre için Türkiye'de sergilenebilir." diye konuştu.

Türklerde şehir hayatı

Çay, çalışmanın 1300 yıl öncesinin Türk kültür ve sanat hayatına dair önemli veriler sağlayacağını kaydederek, kazıların Türklerin yalnızca göçebe hayatında değil, özellikle madencilik olmak üzere şehir hayatında da ileri gittiklerini ortaya koyacağını belirtti. Çay, "Kazılar, Türklerdeki şehir hayatı hakkında bize bilgi verecek." dedi. Çalışmaların iki ülkenin karşılıklı güveni içerisinde sürdüğünü ifade eden Çay, Moğolistan hükümetinin Türk bilim adamlarına güvendiğini söyledi. Çay, "Biz, bazı Batılı arkeologların yaptığı gibi orada hazine avcılığına çıkmadık." dedi. Çay, kazı çalışmalarının son 2 yıldaki maliyetinin 350 bin dolar olduğunu sözlerine ekledi.

ALTIN ESERLER:

Ağzında kıymetli bir taş taşıdığı düşünülen mitolojik bir kuş tasvirinin bulunduğu alınlığın etrafında kazıma ve kabartma tekniği uygulanarak işlenmiş süslemelerden oluşan, tamamı altın bir taç

Kemer tokaları

Elbise kopçaları

Giyim kuşama ait çeşitli ebatta altın objeler

Maşrapa, sürahi, tabak gibi ritüel kaplar

Altından formlar

GÜMÜŞ ESERLER:

(Çoğunluğu çiçek biçimli süsleme-

lerden oluşan ve gümüş bir sandığa ait olduğu düşünülen 1850 parça eşya)

Biri kırık ve erimiş, diğeri bacağı ve boynuzu dışında tamamı sağlam olan iki geyik heykeli

Tabak, maşrapa, kupa ve sürahi

Değerli taşlar, maden objeler, kemik, kömür, tekstil kalıntıları

Kırık ve erimiş gümüş plaka parçalar, şeritler, teller

DEMİR ESERLER:

Hazinenin olduğu gümüş sandığın iskeleti

Bronz çiviler

Gümüş parçaların aplikasyonunu sağlayan parçalar

Erimiş kurşun parçalar

 http://www.forumturkiye.com/alıntı